Kerstmarkten in Europa: de mooiste, en die je minder kent

Als het 's namiddags al donker wordt, steekt Europa de lichten aan op zijn pleinen. Je drinkt glühwein uit een mok die je als souvenir meeneemt, je zoekt kerstbeeldjes in een steegje in Napels, je zwemt in een dampend buitenbad in Boedapest. Naast de markten die iedereen kent, van Straatsburg tot Keulen, vind je hier steden waar Kerstmis een eigen smaak heeft.

De klassiekers, langs de zijdeur

Wenen

In Wenen staat de grote markt voor het stadhuis, onder de verlichte bomen van het park. Voor een intiemere sfeer loop je naar de Spittelberg, een buurt van kasseistraatjes en oude huizen, waar de kraampjes vooral ambachtelijk werk verkopen. Punch krijg je in mokken die per markt verschillen: je betaalt statiegeld, en veel bezoekers houden de mok.

Praag

In Praag staat de markt van het Oudestadsplein aan de voet van de Týnkerk, bij de grote kerstboom. De Pragenaars zelf gaan liever naar het Vredesplein, in de wijk Vinohrady, voor de Sint-Ludmilakerk. In de dagen voor Kerstmis zetten verkopers kuipen met levende karpers op de stoep: gepaneerde karper is het Tsjechische kerstavondgerecht.

Boedapest

In Boedapest ligt de markt op het Vörösmartyplein, in het hart van Pest. Voor de Sint-Stefansbasiliek staat nog een markt rond een kleine schaatsbaan, en 's avonds worden er lichtbeelden op de gevel geprojecteerd. Je eet er kürtőskalács, deeg dat rond een spit gewikkeld wordt, boven het vuur gebakken en door de suiker gerold. Opwarmen doe je in de baden: in het Széchenyibad zwem je buiten in warm water, tussen de damp, in de ijzige winterlucht.

Buiten de gebaande paden

Krakau

In Krakau staat de kerstmarkt op het Marktplein, rond de Lakenhal. Maar je komt vooral voor de szopki: kerststallen in de vorm van glinsterende kerken, bekleed met veelkleurige folie, naar het voorbeeld van de torens van de stad. Begin december tonen de makers ze op het plein, daarna wordt een selectie tentoongesteld in het Museum van Krakau. De traditie staat op de UNESCO-lijst van immaterieel cultureel erfgoed.

Warschau

In Warschau is de Koninklijke Route van begin tot eind verlicht, en 's avonds wandel je ze af tot in de oude stad, waar bij de Barbakan, aan de voet van de heropgebouwde stadsmuren, een markt staat. Op kerstavond wachten Poolse families op de eerste ster om aan tafel te gaan, en ze dekken een extra plaats voor de reiziger die zou aankloppen.

Boekarest

In Boekarest staat de kerstmarkt op het Grondwetplein, voor het reusachtige Parlementspaleis. Je drinkt er glühwein met kaneel, je knabbelt aan covrigi, de Roemeense pretzels, en vaak hoor je koren die colinde zingen, de traditionele kerstliederen.

Kopenhagen

In Kopenhagen gaat het oude pretpark Tivoli voor Kerstmis weer open, vol slingers en lichtjes. Langs Nyhavn, onder de kleurige gevels van de oude haven, schenken kraampjes gløgg, glühwein met rozijnen en amandelen, en daarbij æbleskiver, kleine deegballetjes met poedersuiker.

Edinburgh

In Edinburgh strekt de kerstmarkt zich uit in de Princes Street Gardens, met zicht op het kasteel, en er staan een reuzenrad en draaimolens. Maar de stad kijkt vooral uit naar het einde van het jaar: Hogmanay, het Schotse oudejaarsfeest, met concerten en om middernacht vuurwerk dat van het kasteel wordt afgeschoten.

Reykjavik

In Reykjavik is er geen grote markt, maar wel tradities die je nergens anders vindt. In de nachten voor Kerstmis komen de jólasveinar, de IJslandse kerstmannetjes, na elkaar uit de bergen. Kinderen zetten een schoen op de vensterbank en vinden er 's ochtends een klein cadeautje in, of een aardappel als ze niet braaf waren. Op kerstavond geven mensen elkaar boeken en lezen ze de hele avond: dat is de jólabókaflóð, de 'kerstboekenvloed'. Er is maar een paar uur daglicht, en bij helder weer kan je, weg van de lichten van de stad, het noorderlicht zien.

Kerstmis in het zuiden

Napels

In Napels is de via San Gregorio Armeno de straat van de kerststallen. Het hele jaar door maken ambachtslieden er kerstbeeldjes, en in december loopt het steegje zo vol dat je er schuifelend vooruitkomt. Naast herders en wijzen uit het Oosten vind je er beeldjes van voetballers, zangers en bekende koppen van dat jaar, en Maradona ontbreekt er nooit. Met Kerstmis eet je struffoli, kleine deegballetjes die in olie goudbruin gebakken worden en daarna door de honing gaan.

Barcelona

In Barcelona staat de Fira de Santa Llúcia al eeuwenlang voor de kathedraal, in de gotische wijk. Je vindt er kerstbomen, hulst en kerstbeeldjes, en een paar typisch Catalaanse figuren: de caganer, een boertje dat gehurkt zijn behoefte doet, verstopt in een hoekje van de kerststal, en de tió, een lachend blok hout dat de kinderen tijdens de advent eten geven en met Kerstmis met stokken slaan, zodat het cadeautjes 'uitpoept'.

Madrid

In Madrid verkoopt de markt op de Plaza Mayor kerstbeeldjes, maar ook pruiken, rode neuzen en fopartikelen voor de Dag van de Onnozele Kinderen, de Spaanse versie van de aprilgrap, eind december. De Madrilenen staan aan te schuiven bij de kiosken van de kerstloterij, waarvan de trekking, gezongen door kinderen, door het hele land gevolgd wordt. Kerstmis loopt door tot Driekoningen: de avond ervoor trekt de Driekoningenstoet door de stad, en op de dag zelf deel je de roscón, een krans van zoet brooddeeg met een boon en een beeldje erin.

Malta

Op Malta is het met Kerstmis zacht weer, en je wandelt zonder handschoenen. De dorpen wedijveren met hun presepji, kerststallen waarin Maltese landschappen in het klein worden nagebouwd, en op het eiland Gozo verandert het dorp Għajnsielem in een levend Bethlehem, gespeeld door de inwoners.

Goed om te weten voor je vertrekt

De markten openen meestal tussen half en eind november, sommige sluiten vlak voor Kerstmis, veel andere blijven open tot Nieuwjaar, en enkele tot begin januari. De data veranderen van jaar tot jaar: kijk ze na op de website van de stad voor je boekt.

In het weekend zijn de grote markten overvol. Op weekdagen, laat in de namiddag, wanneer de lichtjes aangaan, loop je er vlotter rond.

In het noorden en het oosten vriest het vaak: muts, handschoenen en goede schoenen, want je staat urenlang op kasseien.

Kijk voor je boekt het reisadvies van de FOD Buitenlandse Zaken na: daar lees je welke papieren je nodig hebt, zeker voor het Verenigd Koninkrijk, dat niet bij de Europese Unie hoort.